Gjirokastër czy Berat: Kamienne miasto vs Miasto tysiąca okien. Co zachwyca bardziej?

Planujesz podróż do Albanii i stoisz przed trudnym dylematem? Wybór między Gjirokastër czy Berat to najpopularniejsza zagwozdka każdego turysty. Oba miasta to architektoniczne perełki z listy UNESCO, które na mapie dzieli stosunkowo niewielka odległość. Mimo to, każde z nich oferuje zupełnie inny klimat, architekturę i energię. Jedno zachwyca surowym, kamiennym charakterem i potężną twierdzą, drugie kusi rzeką, ciepłym światłem i kaskadami białych domów. Nie musisz rzucać monetą. Przeczytaj nasze porównanie i sprawdź, które miasto-muzeum lepiej wpisuje się w Twój styl podróżowania.

Gjirokastër i Berat w pigułce – najważniejsze fakty

Aby ułatwić Ci szybką decyzję, zebraliśmy kluczowe i sprawdzone fakty o obu albańskich miastach-muzeach:

• Lokalizacja i dojazd: Berat leży bliżej stolicy państwa, Tirany (około 120 km, 2 godziny jazdy). Gjirokastër natomiast położone jest na południu kraju, znacznie bliżej kurortu Saranda (około 55 km, 1 godzina jazdy) i granicy z Grecją.
• Status UNESCO: Gjirokastër zostało wpisane na prestiżową listę w 2005 roku. Berat natomiast dołączył do wpisu jako rozszerzenie trzy lata później, w 2008 roku.
• Architektura: Gjirokastër słynie z potężnych, obronnych domów wieżowych (tzw. kulla) z szarego kamienia i łupkowych dachów. Berat to z kolei klasyczna, lekka zabudowa osmańska o białych ścianach i setkach symetrycznie rozmieszczonych okien.
• Ukształtowanie terenu: Gjirokastër jest bardzo strome, pełne wymagających podejść i brukowanych uliczek. Natomiast Berat jest łagodniejszy, podzielony rzeką Osum na dwie historyczne dzielnice (Mangalem i Gorica).
• Główne atrakcje: W Gjirokastër zobaczysz także jedną z największych twierdz na Bałkanach i dom dyktatora Envera Hodży. Z kolei, w Beracie czeka na Ciebie tętniący życiem, zamieszkany zamek (Kala) oraz słynny most Gorica.

Berat czy Gjirokastër: Albańskie starcie na szczycie listy UNESCO

Rywalizacja między Beratem a Gjirokastrą trwa od lat. Tradycyjna architektura osmańska najlepiej na Bałkanach zachowała się właśnie w tych dwóch miejscach. Gjirokastër wpisano na listę UNESCO w 2005 roku. Berat dołączył do tego prestiżowego grona trzy lata później, w 2008 roku, jako rozszerzenie tego samego wpisu. Dlatego też, z formalnego punktu widzenia oba miejsca mają równorzędny status historyczny. W praktyce wywołują one u turystów skrajnie różne emocje.

Berat leży w środkowej części kraju. Rozciąga się malowniczo nad brzegami rzeki Osum. Dominują tu jasne, białe fasady domów, które pięknie odbijają bałkańskie słońce. Gjirokastër z kolei znajduje się na górzystym południu Albanii, u stóp szerokiego pasma Mali i Gjerë. Do jego budowy użyto ciemnego, szarego kamienia łupkowego. Miasto sprawia też wrażenie potężnego, obronnego bastionu. Wybór między nimi to decyzja między ciepłym nastrojem nadrzecznej doliny a surowym, suwerennym urokiem górskiej warowni.

Miasto Tysiąca Okien: Co sprawia, że Berat zachwyca od pierwszego wejrzenia?

Mówi się o nim Miasto Tysiąca Okien. Ta popularna nazwa wzięła się z drobnego błędu w tłumaczeniu albańskiego określenia një mbi një dritare. Prawidłowo oznacza ono „okno nad oknem”. Dlatego też, gdy stoimy na brzegu rzeki Osum, symetryczne rzędy okien w dzielnicy Mangalem robią piorunujące wrażenie. Wygląda to tak, jakby setki oczu obserwowały każdego przechodnia.

Zabytkowe dzielnice Beratu dzielą się na trzy odrębne obszary:

• Mangalem – dawna dzielnica muzułmańska, pełna krętych, stromych i wąskich przesmyków między białymi budynkami.
• Gorica – leżąca po drugiej stronie rzeki, historycznie chrześcijańska, o spokojniejszym charakterze.
• Kalaja – potężna twierdza usytuowana na samym szczycie wzgórza.

Największą atrakcją miasta jest Zamek w Beracie. Co ciekawe, ta średniowieczna twierdza wciąż tętni codziennym życiem. Wewnątrz murów obronnych ludzie normalnie mieszkają, prowadzą pensjonaty oraz restauracje. Spacerując po zamku, warto odwiedzić także Muzeum ikon Onufrego. Mieści się ono w dawnej katedrze Zaśnięcia Najświętszej Marii Panny. Przechowuje unikalne dzieła XVI-wiecznego malarza, który zasłynął z tworzenia niezwykle intensywnej, tajemniczej czerwieni. Berat sprzyja również powolnemu odkrywaniu ukrytych detali. Wieczorny spacer po nowoczesnym deptaku Bulevardi Republika pozwala poczuć prawdziwie lokalną atmosferę.

Kamienne Miasto Gjirokastër: Twierdza, strome uliczki i osmańskie domy obronne

Gjirokastër bywa nazywane Kamiennym Miastem. W tym miejscu kamień dominuje nad każdym innym materiałem. Szary łupek pokrywa dachy domów, tworzy grube mury i wyściela pionowe, niezwykle śliskie ulice. Miasto to jest mocno zakorzenione w historii literatury i polityki. To właśnie tutaj urodził się albański dyktator Enver Hoxha oraz najsłynniejszy pisarz tego kraju, Ismail Kadare.

Najważniejszym punktem orientacyjnym jest potężny Zamek w Gjirokastrze. To jedna z największych tego typu budowli obronnych na całych Bałkanach. Twierdza wznosi się na skale i góruje nad całą doliną rzeki Drino. W jej wnętrzach kryją się fascynujące, choć surowe eksponaty. Możemy tam zobaczyć między innymi stary włoski czołg, bogatą kolekcję dawnej broni palnej oraz wrak amerykańskiego samolotu wojskowego. Maszyna ta wylądowała awaryjnie w Albanii w czasie zimnej wojny i stała się elementem komunistycznej propagandy.

Serce życia handlowego bije na Starym Bazarze (Qafa e Pazarit). To plątanina uliczek wyłożonych brukiem z czarnych i białych kamieni. Znajduje się tu mnóstwo lokalnych kawiarni, antykwariatów i sklepów z oryginalnym rzemiosłem. Największym skarbem Gjirokastry są jednak tradycyjne osmańskie domy obronne. Te kilkupiętrowe budowle, zwane kulla, przypominają małe fortece. Miały one chronić bogatych mieszkańców przed waśniami rodowymi. Najwspanialsze z nich, takie jak Dom Skenduli czy Dom Zekate, są udostępnione do zwiedzania. Zachwycają one oryginalnymi drewnianymi sufitami, misternymi zdobieniami oraz dawnymi systemami ogrzewania.

Tradycyjne smaki Albanii: Co i gdzie zjeść w Beracie i Gjirokastër?

Podróż po Albanii to wyjątkowa uczta dla podniebienia. Tradycyjna kuchnia albańska łączy w sobie smaki greckie, tureckie oraz bałkańskie. Zarówno Berat, jak i Gjirokastër mogą poszczycić się swoimi lokalnymi specjałami.

Będąc w Beracie, koniecznie trzeba spróbować Tavë Kosi. To narodowe danie Albanii, przygotowywane z jagnięciny pieczonej w gęstym sosie jogurtowo-jajecznym z dodatkiem ryżu i czosnku. Lokalne restauracje w dzielnicy Mangalem słyną również z pysznych dań z fasoli (grosh) oraz wyśmienitych, lokalnych oliwek. Okolice Beratu to znane zagłębie winiarskie. Warto zamówić także kieliszek lokalnego wina ze szczepu Shesh i Zi lub Pulës w jednej z klimatycznych knajpek. Na deser koniecznie zamówcie Kabuni również słodkie danie z ryżu, rodzynek, cukru i cynamonu.

Gjirokastër oferuje potrawy, których próżno szukać w innych częściach kraju. Najsłynniejszym z nich jest Qifqi. Są to małe kulki z ryżu, jajek i świeżej mięty, smażone na specjalnej patelni z okrągłymi wgłębieniami. Są chrupiące na zewnątrz i niezwykle miękkie w środku. To także idealna, wegetariańska przekąska. Kolejnym klasykiem jest Pasha Qofte – aromatyczna, rozgrzewająca zupa z miniaturowymi pulpecikami mięsnymi, ryżem i cytryną. Na słodki finał doskonale sprawdzi się także Oshaf – gęsty deser na bazie owczego mleka z suszonymi figami i cynamonem.

Praktyczny poradnik podróżnika: Jak dojechać i gdzie rezerwować klimatyczne noclegi?

Planowanie podróży do obu tych miast nie sprawia większych trudności. Z Tirany regularnie kursują autobusy oraz furgony (lokalne mikrobusy). Dojazd z Tirany do Beratu zajmuje około 2 godzin drogi dobrze utrzymaną trasą. Z kolei dojazd do Gjirokastry ze stolicy trwa około 3,5 do 4 godzin. Wiele osób łączy wizytę w Gjirokastrze razem z wypoczynkiem na południowym wybrzeżu – dojazd z nadmorskiej Sarandy zajmuje niecałą godzinę malowniczą trasą przez przełęcz Muzina.

Aby jednak w pełni poczuć historyczną atmosferę tych miejsc, warto zrezygnować z nowoczesnych hoteli. Najlepszym wyborem są noclegi w tradycyjnych domach prowadzonych przez lokalne rodziny.

Berati Castle Hotel (Berat) – Nocleg w sercu historycznej twierdzy

Berati Castle Hotel to propozycja dla osób, które chcą zasypiać i budzić się w otoczeniu średniowiecznych murów obronnych. Ten wyjątkowy hotel mieści się bezpośrednio wewnątrz zamku w Beracie. Co ciekawe, budynek idealnie łączy w sobie tradycyjną architekturę osmańską z nowoczesnym komfortem. Wnętrza wykończono jasnym kamieniem oraz ciemnym drewnem, co tworzy unikalny, luksusowy klimat. Goście chwalą obiekt także za doskonałą restaurację serwującą tradycyjne dania kuchni albańskiej, nieskazitelną czystość oraz pomocny personel. Dodatkowo wieczorny spacer po pustych, oświetlonych delikatnym światłem uliczkach twierdzy to przeżycie, które zapada w pamięć na długo.

Hotel Gjirokastra (Gjirokastër) – Tradycyjna osmańska wieża mieszkalna

Położony zaledwie 300 metrów od historycznego centrum miasta, Hotel Gjirokastra mieści się w tradycyjnym budynku przypominającym dawną wieżę obronną. To także doskonałe miejsce dla rodzin oraz par szukających autentycznych doświadczeń. Pokoje są ozdobione tradycyjnymi, albańskimi kilimami, rzeźbionymi meblami z ciemnego drewna i posiadają kamienne elementy konstrukcyjne. Największym atutem obiektu jest klimatyczny ogród z basenem, co jest rzadkością w gęstej zabudowie starej części miasta. Rodzinna atmosfera, pyszne, domowe śniadania i bliskość najważniejszych zabytków sprawiają, że jest to także jeden z najlepiej ocenianych hoteli w całym regionie.

Hotel Kalemi 2 (Gjirokastër) – Kamienna architektura i panoramiczny widok

Hotel Kalemi 2 to kolejna niezwykła propozycja noclegowa w Gjirokastrze, wysoko oceniana przez użytkowników Booking.com. Obiekt mieści się w pieczołowicie odrestaurowanym, tradycyjnym osmańskim domu z kamienia i drewna. Położenie w wyższej części miasta zapewnia zapierający dech w piersiach, panoramiczny widok na potężną twierdzę oraz dachy sąsiednich budynków. Pokoje są niezwykle przytulne i przestronne. Każdego ranka serwowane jest tu także obfite, tradycyjne śniadanie przygotowane ze świeżych, lokalnych produktów przez samych właścicieli. To idealny wybór dla osób szukających spokoju i autentyczności.

Zakończenie

Zarówno Berat, jak i Gjirokastër to niekwestionowane perły albańskiej kultury. Pojedynek albańskich perełek UNESCO nie przynosi jednoznacznego rozstrzygnięcia, ponieważ oba miasta oferują zupełnie inne wrażenia estetyczne. Berat to miasto ciepłe, harmonijne i romantyczne. Jego biała architektura nad wodą sprzyja spokojnemu wypoczynkowi i spacerom. Gjirokastër to z kolei miejsce z mocnym charakterem – surowe, dumne, zachwycające potęgą kamienia i głęboką historią. Jeśli dysponujecie odpowiednią ilością czasu, koniecznie odwiedźcie oba te miejsca. Pozwoli to Wam w pełni zrozumieć i docenić niesamowitą różnorodność, jaką skrywa w sobie współczesna Albania.

Zobacz także: Czy Riwiera Albańska to wciąż „kierunek na każdą kieszeń”? Cenowe zderzenie z rzeczywistością

Autor: Magdalena Łydka – miłośniczka podróży, szczególnie tych na Bałkany. Copywriterka specjalizująca się w tematyce podróżniczej, która pracę w korporacji zastąpiła tworzeniem stron internetowych i podróżowaniem. Każdą wolną chwilę spędza w podróży z dobrą książką i notesem. Autorka kilku ebooków o Chorwacji, Bałkanach i Półwyspie Apenińskim. Ulubione miejsce do pracy: wyspa Korčula w Chorwacji.

Najlepsze wycieczki